ΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΥ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΗΜΟΥ
Τοπική Κοινότητα Αλώρου Εκτύπωση
 

Χωριό της Επαρχίας Αλμωπίας του Ν. Πέλλας. Πήρε το όνομά του σύμφωνα με αρχαίες  μαρτυρίες από τον αξιωματικό του Μ. Αλεξάνδρου τον Άλωρο.

Πριν πούμε περισσότερα για το χωριό Άλωρο, να γνωρίσουμε καλά την επαρχία στην οποία ανήκει.

Η Αλμωπία βρίσκεται στο  βόρειο τμήμα του Ν. Πέλλας. Έχει έκταση 1.021 τετρ. χλμ. και πληθυσμό 30.000 περίπου κατοίκους. Πρωτεύουσά  της είναι  η Αριδαία ενώ υπάρχουν άλλες 47 κοινότητες και οικισμοί. Αποτελεί το ακριτικό τμήμα στο βορειότερο άκρο της Ελλάδας. Η πόλη της Αριδαίας είναι το εμπορικό και διοικητικό κέντρο της Επαρχίας. Από τη συνολική έκταση της Αλμωπίας το 70,8%  καλύπτει από δάση, με αξιόλογη δασική παραγωγή.  

 

aloro1.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΙΣΤΟΡΙΑ

 

Η  Αλμωπία υπήρξε μια απ’ τις 17 επαρχίες του Μακεδονικού Βασιλείου. Πήρε το όνoμά της από τους  Άλμωπες, φυλή εγκατεστημένη στην περιοχή  απ’ την εποχή του χαλκού. Έρευνες στην περιοχή αποδεικνύουν ότι η Αλμωπία παρουσιάζει  πυκνή κατοίκηση από τα προϊστορικά χρόνια. Σημαντικό ενδιαφέρον συγκεντρώνουν τα σπηλαιοκαταφύγια προϊστορικών χρόνων στα Λουτρά Αλμωπίας και οι οικισμοί  νεκροταφεία στο Άλωρο, Άψαλο, Μοναστηράκι.

Στην προχωρημένη εποχή του Σιδήρου οι Άλμωπες δέχτηκαν την ορμητική  επίθεση Μακεδόνων με αποτέλεσμα να εγκαταλείψουν την περιοχή και να εγκατασταθούν στοπ Παγγαίο. Μεγάλη ανάπτυξη, στη διάρκεια των Ελληνιστικών χρόνων γνωρίζουν οι οικισμοί κατά μήκος  του Αλμωπαίου ποταμού. Οι περιοχές όπως Άλωρο, Άψαλο, Μοναστηράκι, Χρυσή, Σωσάνδρα, Θεοδωράκι, Πρόδρομο, Νότια συνεχίζουν να κατοικούνται και στους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους. Τα  Πρώτα Βυζαντινά Χρόνια η Αλμωπία παίρνει την ονομασία Ενωτία απ’ την  ομώνυμη πόλη Φρούριο και έδρα της Βυζαντινής διοίκησης. Οι έρευνες τοποθετούν την βυζαντινή πόλη κοντά στην Νότια. Την ονομασία Μογλενά  παίρνει η περιοχή απ’ τους Βούλγαρους επιδρομείς στα χρόνια της Δυναστείας των Μακεδόνων. Το 1435μ.χ. κατακτήθηκε η περιοχή απ’ τους Τούρκους πήρε την ονομασία Καρατζόβα. Η Αλμωπία απελευθερώθηκε το 1912 απ’ τα Ελληνικά στρατεύματα. Στην διάρκεια του Ά Παγκοσμίου Πολέμου η περιοχή αποτέλεσε το Μακεδονικό μέτωπο.

Αφού μιλήσαμε για την Αλωπία περνάμε τώρα στο Άλωρο. Στο χωριό αυτό έχουν βρεθεί πολλά αρχαία αντικείμενα και όχι μόνο τα οποία έχουν τοποθετηθεί στα κλασικά και Ελληνιστικά χρόνια.aloro2.jpg

Σημαντικό είναι το φρούριο του Αλώρου. Η θέση του φρουρίου καθώς και τα λείψανα της παλαιότερης οχύρωσης οδήγησαν τον Έφορο Ν. Παπαδάκη το 1913 να δεχθεί πως εδώ πρέπει να τοποθετηθεί ο Ευρωπός. 

Το φρούριο του Αλώρου περιβάλλεται  απ’ τη  βόρεια, ανατολική και νότια πλευρά  απ’ τον Άνω Λουδία και ελέγχει τη μέσω αυτού επικοινωνία με νότο και βορά.

Ενδιαφέρον είναι πως σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων αυτή η πεδινή έκταση επικοινωνούσε με τα ανωτέρω τμήματα του οικισμού δια μέσω μιας μνημιακής σκάλας που σήμερα έχει σκεπαστεί. Γύρω απ’ τον οικισμό υπάρχουν εκστάσεις κατάλληλες  για την εκτροφή  ζώων που υπονοούν πως η κτηνοτροφία  θα αποτελούσε την σημαντικότερη πηγή εισοδήματος. Ο οικισμός διέθετε και μεταλλευτικές πηγές, όπως φαίνεται από το μεταλλείο χαλκού, που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε στα βορειοδυτικά του (στη θέση μαυρόλακκος). Τα μεταλλεύματα του όπως  δείχνουν τα ευρήματα ήταν χαλκός, σίδηρος  και λίγος χρυσός.

Νομίσματα (μακεδονικά και άλλα) που έχουν  περισυλλεγεί  απ’ τον οικισμό, χρονολογείται απ’ τον  4ο -2ο  αιώνων π.χ. όπως και τα ευρήματα των δοκιμαστικών ανασκαφών που έγιναν  το 1986 και 1993 στον οικισμό. Το παραπάνω μεταλλείο το επισκέφτηκαν σύμφωνα με μαρτυρίες των κατοίκων του χωριού  το 1967 Ιάπωνες  μεταλλειολόγοι οι οποίοι ήρθαν με σκοπό να αναλάβουν τις υπόλοιπες ανασκαφές αλλά δεν τα  κατάφεραν.

Σήμερα οι αρχαιολόγοι μιλούν για το χαμένο νομισματοκοπείο  του Μ. Αλεξάνδρου, γιατί πολλά νομίσματα που έχουν βρεθεί έχουν απ’ την μια όψη τον Μ. Αλέξανδρο και απ’ την άλλη τον Βουκεφάλα. Η αρχαιολόγος κ. Χρυσοστόμου  με τους συνεργάτες της έχει αναλάβει ην συνέχιση της ανασκαφής του νομισματοκοπείου. Κοντά σ’ αυτήν την περιοχή υπάρχει μια γέφυρα γνωστή ως γέφυρα του Μ.  Αλεξάνδρου. Μέσα στο κάστρο φρούριο (καλές) βρέθηκαν ευρήματα ελληνιστικών χρόνων όπως πήλινα γυναικεία ειδώλια.

Στην ύστερη Ελληνιστική περίοδο το 2ο αιώνα χρονολογείται ο τάφος που ερευνήθηκε νότια το σημερινό χωριό το 1978. Ο τάφος είναι υπόγειος  λαξευτός στο βράχο μονοθάλαμος  και περιείχε πήλινα αγγεία ως κτερίσματα. Αυτόν τον τάφο τον ανακάλυψε ένας κτηνοτρόφος που έτυχε να βόσκει σ’ εκείνη την περιοχή τα ζώα του. Κάποια στιγμή ψάχνοντας μια αγελάδα την βρήκε  με τα δύο πόδια χωμένη μέσα στον τάφο. Από  εκεί και μετά  ανέλαβαν οι αρχαιολόγοι.

Τέλος Ρωμαϊκές αρχαιότητες έχουν έρθει  στο φως περιστασιακά, κάτω από οικοδομές του σημερινού χωριού ενώ μια συστοιχία καμαρωτών  τάφων  αναφέρεται κάτω απ’ την εκκλησία του.

Πέρασαν απ’ το Άλωρο Βούλγαροι Επιδρομείς στα χρόνια της Δυναστείας των Μακεδόνων. Το χωριό  κατακτήθηκε απ’ τους Τούρκους το 1935 και ονομάστηκε  Ρούδινο. Το ονόμασαν έτσι οι Τούρκοι  απ’ το μεταλλείο που το έλεγαν Ρουντκικ.

Το Ρούδινο (Άλωρο), η Κωστούργανη (Ξιφιανή),  Ζλάτινα (Χρυσή) αποτελούσαν μία κοινότητα που υπάγονταν στην Επαρχία Μογλενών (Αλμωπία).

Το χωριό Άλωρο όπως και η Αλμωπία απελευθερώθηκε το 1912 απ’ τα  Ελληνικά στρατεύματα.

Στο χωριό ήρθαν Πρόσφυγες το 1920-22-24. Ήταν Πόντιοι από περιοχές της Νικοπόλεως (διάφορα χωριά) και λίγες οικογένειες απ’ την Κων/πολη και τέλος λίγες απ’ την Ανατολική Θράκη (σημερινή Ευρωπαϊκή Τουρκία).Την εποχή αυτή στο Άλωρο κατοικούσαν 40 με 50 οικογένειες Τούρκων που μιλούσαν την σλάβικη και Τουρκική γλώσσα. Όλοι ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι.

Οι Πρόσφυγες πριν φύγουν απ’ την πατρίδα τους ήταν καλά οργανωμένοι είχαν τα χωράφια τους, τα ζώα τους και κάποιοι ήταν έμποροι. Ήρθαν και κάποιοι δάσκαλοί. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των παππούδων μας πιο ευκατάστατοι (όπως δείχνουν οι φωτογραφίες, φαίνεται απ’ το ντύσιμο τους) ήταν όσοι ήρθαν απ’ την Κων/πολη  γιατί οι περισσότεροι ήταν έμποροι.

Οι πρόσφυγες απ’ την Νικόπολη ήταν άνθρωποι αγρότες με λιγότερη οικονομική ευχέρεια . Οι άλλοι απ’ την Ανατολική Θράκη ήταν Ψαράδες και αμπελουργοί.

aloro3.jpg

 

Στο Τουρκοκρατούμενο χωριό (Ρούδινο) για πολλά χρόνια, όπως διηγήθηκαν οι Τούρκοι στους παππούδες μας πριν την ανταλλαγή έμενε ένας Μπέης σ’ ένα τριώροφο σπίτι και όπως έλεγαν δέσποζε σ’ όλη  την Καρατζόβα

Γύρω απ’ το σπίτι αυτό υπήρχαν πολεμίστρες  και είχε στρατό, ο δε Μπέης που  έμενε σ’  αυτό είχε χαρέμι. Το χαρέμι το αποτελούσαν γυναίκες που τις διάλεγε αυτός απ’ τα χωριά της Καρατζόβας. Τελικά ο Μπέης αυτοκτόνησε κυνηγημένος το 1903 απ’ τον καπετάν Γαρέφη. Το σπίτι του κατεδαφίστηκε πριν λίγα χρόνια.

Οι κάτοικοι του χωριού έπαιρναν νερό απ’ το ποτάμι που περνούσε μέσα απ’ το χωριό και από τα πηγάδια που ήταν αρκετά. Τα φρούτα τους ήταν σταφύλια και ρόδια. Υπήρχε ένας νερόμυλος που άλεθαν το σιτάρι οι Τούρκοι κάτοικοι, τον μύλο αυτό τον διατηρούσαν και οι πρόσφυγες.

Οι Πρόσφυγες κάτοικοι, φεύγοντας οι Τούρκοι μοίρασαν την γη και την καλλιεργούσαν με βόδια, άλογα, μουλάρια μέχρι αι τη δεκαετία του 1960.

Ήρθαν σ’ ένα καινούργιο τόπο, δούλεψαν σκληρά για να μπορέσουν  να ζήσουν και να δημιουργήσουν ότι  μπορούσαν. Ας μη ξεχνάμε ότι ήταν μεγάλες οικογένειες. Κάθε μια είχε 10 και 12 παιδιά.

Ήταν άνθρωποι εργατικοί αυτοί που ήρθαν και δημιουργικοί, και το σημαντικότερο ήταν ότι αγάπησαν τον καινούργιο τους τόπο.

Πολλές οικογένειες προσφύγων ήταν γιατί εγκαταστάθηκαν σε σπίτια πλουσίων Τούρκων που είχε φύγει, σπίτια με πολυτέλειες για ην εποχή εκείνη με ζωγραφισμένα και σκαλιστά ταβάνια, τζάκια, πόρτες σκαλιστές κ.α.

Το χαρακτηριστικό αυτών των σπιτιών όπως λένε οι παππούδες ήταν οι μεγάλες σάλες, σ’ αυτές είχαν τα χαρέμια τους οι Τούρκοι.

Υπήρχαν οικογένειες που αναγκάστηκαν να μείνουν πολλές μαζί σ’ ένα σπίτι γιατί δεν υπήρχαν άλλα σπίτια. Σ’ ένα δωμάτιο ζούσε εξαμελής ή επταμελείς οικογένεια. Όταν ήρθαν οι Πρόσφυγες βρήκαν στην περιοχή και το τραίνο της Καρατζόβας  που περνούσε απ’ την Σκύδρα, Νέα Ζωή, Άψαλο, Ξιφιανή- Άλωρο και έφτανε στην Αριδαία. Έκανε ένα  δρομολόγιο την ημέρα και είχε  56 βαγόνια. Δεν  υπήρχε περίπτωση  να χάσει  κάποιος το τρένο  αφού  αν έτρεχε  το προλάβαινε.

Τον σιδηρόδρομο  τον έλεγαν «ΝΤΕΚΟΒΙΛ» και είχε κατασκευαστεί από τα συμμαχικά στρατεύματα κατά τον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο για τις μετακινήσεις και τον εφοδιασμό τους. Αφού χρησιμοποιήθηκε αρκετά χρόνια απ’ το Ελληνικό Κράτος, ξηλώθηκε ως ασύμφορο, το 1931.

Αν και η Αλμωπία δεν ήταν τόσο γνωστή έξω απ’ το Ν. Πέλλας, το τραινάκι της ήταν γνωστό  Πανελληνίως. Ποιος δεν είχε ακούσει την αστεία «κατάρα» : «Που να σε πάρει το τρένο της Καρατζόβας!!!» Δυστυχώς το γραφικό αυτό τρενάκι δεν άντεξε τον ανταγωνισμό του αυτοκινήτου και έμεινε στην ανάμνηση.

Έχουν διασωθεί χρήματα απ’ την εποχή των παππούδων μας. Μερικά έχουν ημερομηνία έκδοσης 1926-1932-1935, 1939.

Οι πρόσφυγες κάτοικοι παντρεύονταν μεταξύ τους και πολλές φορές χωρίς να υπάρχει συγγένεια είχε ο γαμπρός κα η νύφη το ίδιο επίθετο. Δεν  είχαν επαφές πολλές με τα γύρω χωριά γι’ αυτό και γινόταν μ’ αυτόν τον τρόπο οι γάμοι.

Οι πρόσφυγες έχτισαν την Εκκλησία και το σχολείο από πέτρες και πληθιά. Έφτιαξαν δρόμους. Αυτό όμως που τους έδινε κουράγιο και τους κρατούσε δεμένους ήταν και οι χοροί που έκαναν στην πλατεία του χωριού.

Οι χοροί ήταν κυκλικοί και στη μέση του κύκλου έπαιζαν οι οργανοπαίκτες λύρα, νταούλι και ζουρνά.

Κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κάτοικοι του Αλώρου  πολέμησαν στα Αλβανικά  βουνά. Οι στρατεύσιμοι  ήταν 60 και γύρισαν οι περισσότεροι. Τα θύματα ήταν 4. Στην Εθνική Αντίσταση πήρε μέρος όλο το χωριό και πρόσφερε  πολλά. Υπήρχε μνημείο στην πλατεία του χωριού για τα θύματα απ’ τους  Γερμανούς. Αργότερα κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο το χωριό όπως και όλη η Ελλάδα περνάει μεγάλη δοκιμασία.

Μετά το 1941 όταν ο κόσμος άρχισε να πεινάει και απ’ τις πόλεις να πηγαίνει στα χωριά έφθασαν στο Άλωρο 40 οικογένειες απ’ την Αθήνα  και βρήκαν αγάπη συμπόνια και ψωμί. Έμειναν για 4-5 χρόνια και αφού πέρασαν τα δύσκολα χρόνια γύρισαν ευχαριστημένοι στις πόλεις  τους. Το 1943-44 ιδρύθηκε Αγροτικός Συνεταιρισμός  στο Άλωρο.

Μέχρι το 1947 τα παιδιά μάθαιναν γράμματα σε μια αποθήκη από πληθιά που την είχαν μετατρέψει σε σχολείο.  Κατά την περίοδο του εμφυλίου  1947,48, 49 τα απιδιά πηγαίνανε σχολείο στην Αριδαία.

Το 1950-54 υπήρχε σώμα προσκόπων με έδρα την Έδεσσα Παράρτημα υπήρχε και στο Άλωρο. Σκοπό είχε την καθοδήγηση των νέων στο πνεύμα της Ειρήνης, αγάπης και συνεργασίας.

aloro5.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ

Οι νέοι του χωριού πήγαιναν στο Γυμνάσιο της Αριδαίας με τα πόδια, γιατί δεν υπήρχε μεταφορικό μέσο. Η απόσταση ήταν 6 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με όσα μας λένε οι γονείς μας η κατάσταση ήταν άθλια , ‘όταν έβρεχε κάνανε πολλές ώρες γιατί ο δρόμος ήταν γεμάτος λακκούβες και λάσπες.

Το πιο σημαντικό είναι ότι πήγαιναν στο σχολείο έχοντας το φόβο μήπως πατήσουν καμία νάρκη. Αργότερα όσοι είχαν χρήματα αγόραζαν ποδήλατο για να πηγαίνουν σχολείο.

Το Γυμνάσιο ιδρύθηκε το 1942 και ήταν παράρτημα του Μικτού Τριτάξιου Αστικού σχολείου που ιδρύθηκε το 1939.Η Αστική Σχολή όπως λεγόταν έκλεισε λόγω πολέμου γιατί για κάποιο χρονικό διάστημα «κατελήφθη υπό προσφύγων».

Απ’αυτό το σχολείο πέρασαν αρκετοί στο Πανεπιστήμιο και διακρίθηκαν επαγγελματικά.

Κατά την δεκαετία 50-60 μετανάστευσε μεγάλος αριθμός κατοίκων απ’το Άλωρο στην Γερμανία, Αμερική και Αυστραλία.

Μέχρι το ’60 κάτοικοι επειδή δεν υπήρχαν αρκετά μέσα μεταφοράς, όπως ανέφερα και πιο μπροστά δεν ταξίδευαν και δεν μετακινούνταν αρκετά με αποτέλεσμα να παντρεύονται άνδρες με γυναίκες απ’το ίδιο χωριό. Λίγοι έπαιρναν «ξένες ή ξένους».

Υπήρχαν έθιμα κατά τη διάρκεια της ετοιμασίας του γάμου. Μετέφεραν την προίκα της νύφης στο σπίτι του γαμπρού με ξύλινο κάρο που το τραβούσαν βόδια.

Αυτό ήταν ένα μέσο μεταφοράς όπως και το γαϊδουρόκαρο. Το καλύτερο μέσο εκείνη την εποχή ήταν το μηχανάκι.

Η  νύφη πήγαινε να μείνει στο σπίτι των πεθερικών της με τον άνδρα της όπως  όριζε η αυστηρή πατριαρχική οικογένεια. Δεν επιτρεπόταν να μιλήσει στον πεθερό, έπρεπε μόνο να  εκτελεί τις διαταγές του. Στα σπίτια μένανε πολλά  άτομα  μαζί μέχρι που το νέο ζευγάρι  μάζευε  χρήματα και έκανε δικό του σπίτι.

 

Γύρω στο 1960   

Όσοι δεν μετανάστευσαν στο εξωτερικό  έφυγαν  στις μεγάλες πόλεις Αθήνα και Θεσσαλονίκη με σκοπό να βρούν  δουλειά και να ανεβάσουν το βιοτικό  τους επίπεδο.

Τα  τελευταία 20 χρόνια οι κάτοικοι του χωριού δεν ξεπερνούσαν τους 550. Σήμερα παρατηρούμε μια στροφή των κατοίκων που είχαν φύγει απ’ αυτό να γυρνούν πάλι πίσω.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

1.Μεγάλος οδηγός Νομού Πέλλας, εκδοτική ΟΜΗΡΟΣ

2. Αρχαία Αλμωπία, Αναστασία Χρυσοστόμου , Θεσ /νικη  1994

 

 

 

 

Εργασία της Νηπιαγωγού Κοροσίδου Εριφύλης.

Φωτογραφίες  του Οικονομολόγου Κοροσίδη Δημήτριου.

 

 


 

              


ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
ΕΡΓΑ ΔΗΜΟΤΩΝ
Έρευνα Απόψεων
banner_diavgia.png